Mübadele ve Paranın Tanımı

Mübadele ve Paranın Tanımı

Mart 14, 2018 0 Yazar: Recep Bayoğlu

Para denildiğinde önce aklımıza, mal ve hizmet alışverişinde kullanılan kâğıt ve madenî paralar gelir. Aslında para, mal ya da hizmet karşılığı bir ödeme aracı olarak kullanılan herhangi bir nesnedir.

Para, insanların mal ve hizmet satın almak veya satmak için kullandıkları genel bir değişim aracı olarak da tanımlanabilir. Günümüzde para daha çok; kâğıt para, madenî para ve banka mevduatından oluşur. Para denildiğinde yalnızca banknot ve ufaklık madenî paralar anlaşılmamalıdır.

Madeni Türk Paraları

Madeni Türk Paraları

Bankalardaki vadesiz mevduat da istenildiği zaman nakde çevrilerek veya üzerine çek yazılarak ödemelerde kullanıldığı için para olarak kabul edilmektedir. Ancak teknolojinin gelişimi ile birlikte ödeme aracı olarak kullandığımız kredi kartlarını da para tanımı içinde değerlendirmek gerekmektedir. Bu açıklamalardan sonra para; satın alma gücünü ifade eden her şey olarak da tanımlanabilir.

XVIII. yüzyılda ticareti anlatan bir görsel

XVIII. yüzyılda ticareti anlatan bir görsel

Para, ekonomik hayatın işleyişinde önemli bir araçtır. Paranın, mübadele (değişim-trampa) aracı alarak sağladığı kolaylık sebebiyle kullanımı yaygınlaşmış ve günümüzün ekonomik yaşamında vazgeçilmez bir unsur olmuştur. Paranın kullanılmadığı dönemlerde bir malın doğrudan doğruya diğer bir malla mübadelesi yani trampa söz konusu idi. Ancak bu durum birtakım sorunları da beraberinde getiriyordu.

Mübadele edilen mal miktarının oranı her malın diğerine nazaran değerini ifade ettiğinden trampanın gerçekleşebilmesi, taraflardan her birinin alacağı malın, vereceği maldan daha faydalı olduğuna inanılmasıyla mümkün oluyordu. Diğer taraftan, trampa edilecek mallar kolaylıkla bölünemediğinden bunlar arasında kolaylıkla kıymet eşitliği sağlanamıyor ve mübadeleyi zorlaştırıyordu. Zamanla bu zorluğu gidermek için hayvan derisi, tuz, buğday, inci daha sonraları da maden vb. ödeme vasıtası olarak kullanılmaya başlanmıştır. Yani madenler paranın fonksiyonlarını görmüş, para yer ve zaman bakımından farklı şekillerde ortaya çıkmıştır.

Eski para örnekleri

Eski para örnekleri

Çeşitli madenlerden yapılmış paralar (demir, nikel, tunç, bakır, kalay vb.) yakın zamanlara kadar kullanılmıştır. Altın, gümüş, banknot ile kâğıt para, çeşitli senet ve bonolarla ufaklık paralar daha sonra kullanılmaya başlanmıştır. Hiç kuşkusuz bir nesnenin para olarak kabul edilebilmesi için bazı özellikleri taşıması gerekmektedir. Çünkü para yalnızca değişim aracı olarak değil, hesap birimi ve tasarruf aracı olarak da kullanılmaktadır.

Paranın Özellikleri

Homojenlik: Paranın kolay tanınması, standart özelliklere sahip olması ve yapıldığı madenîn her yerinin aynı değerde olmasını ifade eder.

Bozulmama, taşımaya elverişli olma ve zaman içinde değerini koruma özelliği: Bu özellik trampanın zorluklarını ortadan kaldırır. Aynı zamanda paranın tasarruf edilebilmesini de sağlar.

Bölünebilirlik özelliği: Ticarete konu olan malların en küçük birimini de kavrayacak özellikte olması demektir. Bu özellik aynı zamanda hesap birimi olması özelliğini de anlatır.

Taklit edilememe özelliği: Bugün paraların taklit edilmemesi için özel kâğıt, filigran ve metal şerit kullanılmaktadır. Kredi kartları ve çeklerde ise özel baskı teknikleri kullanılmaktadır.

Para, kolay tanınan standart özelliklere sahiptir.

Para, kolay tanınan standart özelliklere sahiptir.