Kuvâ-yı Millîye Hareketi Nedir? Ne demektir?

Kuvâ-yı Millîye Hareketi Nedir? Ne demektir?

Kuvâ-yı Millîye Hareketi, konu anlatımı 8. sınıf İnkılap Tarihi kitap ve ders notları kullanılarak derlenmiştir.

Kuvâ-yı Millîye, millî kuvvetler demektir. Milis kuvvetler olarak da adlandırılmaktadır. Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra Osmanlı ordusunun dağıtılması, ülkenin dört bir yandan işgal edilmesi ve Osmanlı hükûmetlerinin işgallere sessiz kalması üzerine, Türk halkının vatanseverlik duygusuyla bir araya gelerek oluşturduğu bölgesel ve düzensiz direniş kuvvetlerine denir.

Kuvâ-yı Millîye birlikleri, Yunanların 15 Mayıs 1919’da İzmir’i işgal etmesinden sonra yoğun olarak Batı Anadolu’da kurulmuştur. Yunan işgaline karşı mücadeleye başlayan Kuvâ-yı Millîye birlikleri ülkenin diğer bölgelerinde de işgalcilere karşı direnişlerini sürdürmüşlerdir. İşgal edilmeyen bölgelerde ise güvenliği sağlamak ve iç isyanları önlemek amacıyla görev yapmışlardır

Kuvâ-yı Millîye Hareketi Nedir? Ne demektir? 1
Batı Cephesi Kuvâ-yı Millîye Birlikleri, 1919

Cemiyetler

Türk halkı bir yandan işgalcilere karşı silahlı mücadeleye devam ederken diğer yandan da millî cemiyetler kurarak hukuki mücadeleyi başlatmıştır. Buna karşılık sınırlarımız içinde yaşayan gayrimüslim azınlıklar ve tam bağımsızlığa inanmayan bazı çevreler ise Millî Mücadele’ye düşman olan cemiyetleri kurmuşlardır.

Milli Varlığa Düşman Cemiyetler

AzınlıklarCemiyetin AdıKuruluş TarihiAmacı
RumlarEtniki Eterya1814Bizans İmparatorluğu’nu yeniden kurmak
Pontus Rum1904Karadeniz Bölgesi’nde bir Rum Devleti kurmak
Mavri Mira1918Bizans İmparatorluğu’nu canlandırıp Büyük Yunanistan’ı kurmak
Ermeniler Hınçak1887Doğu Anadolu ve Çukurova’da bağımsız bir Ermeni Devleti kurmak
Taşnak1890Doğu Anadolu ve Çukurova’da bağımsız bir Ermeni Devleti kurmak
YahudilerAlyans İsrailit1860Filistin’de İsrail Devleti kurmak
Makabi1860Filistin’de İsrail Devleti kurmak

Azınlıklar tarafından kurulan millî varlığa düşman cemiyetlerin başlıca özellikleri

  • Millî Mücadele hareketine karşı düşmanca tutum sergilemişlerdir.
  • Bağımsız devlet kurmayı amaçlamışlardır.
  • Faaliyette bulundukları bölgelerde yaşayan Türk halkının can ve mal güvenliğine zarar vermek suretiyle onları göçe zorlamışlardır. Böylece nüfus üstünlüğünü sağlamaya çalışmışlardır.
  • İşgalci devletlerden yardım ve destek almışlardır.
  • Bulundukları yerlerde güvenliği bozarak Mondros’un 7. maddesinin uygulanması için ortam hazırlamışlardır.

Milli Varlığa Düşman Diğer Cemiyetler

Cemiyetin AdıKuruluş TarihiKuruluş Amacı ve Faaliyetleri
Hürriyet ve İtilaf FırkasıKasım 1911İttihat ve Terakki Fırkası’na karşı kurulmuştur. I. Dünya Savaşı sonrası iktidara gelmiştir. İttihatçı bir hareket olarak gördükleri Millî Mücadele’nin karşısında yer almışlardır.
Wilson Prensipleri CemiyetiAralık 1918Halide Edip, Yunus Nadi, Refk Halit gibi Osmanlı aydınlarının kurduğu cemiyet işgallere karşı çıkmış, kurtuluşun Amerikan mandasına girerek gerçekleşebileceğini savunmuştur. Cemiyet üyesi aydınların bazıları daha sonra Millî Mücadele’ye katılmıştır.
Kürt Teali CemiyetiAralık 1918İngilizlerin desteğiyle kurulan bu cemiyet, Wilson İlkeleri’ne dayanarak doğu illerinde bağımsız bir Kürt Devleti kurmayı amaçlamıştır.
Sulh ve Selameti Osmaniye FırkasıOcak 1919Ülkenin kurtuluşunun padişah ve halifenin emirlerine uymakla mümkün olabileceğini savunmuştur.
Teali İslam CemiyetiŞubat 1919İngiltere’nin desteğiyle İstanbul’da bazı medrese hocalarının önderliğinde kuruldu. Halifeliğin ve saltanatın güçlendirilmesini amaçlayan bu cemiyet Millî Mücadele hareketine karşı çıkmıştır.
İngiliz Muhipleri CemiyetiMayıs 1919Osmanlı Devleti’nin İngiltere’nin himayesine girmesini savunan bu cemiyet, Damat Ferit Paşa tarafından desteklenmiştir. Cemiyet, Millî Mücadele’ye karşı çıkmış, basın yoluyla İngiltere yanlısı kamuoyu oluşturmaya ve işgalcilere İstanbul’da her konuda yardımcı olmaya çalışmıştır.

Millî varlığa düşman diğer cemiyetlerin başlıca özellikleri

  • Tam bağımsızlığa inanmayarak manda ve himayeyi savunmuştur.
  • Saltanat ve halifelik makamlarının devamını savunmuşlardır.
  • Anadolu’daki Millî Mücadele hareketine karşı çıkmışlardır.
  • İtilaf Devletleri’nden yardım ve destek görmüşlerdir.

Milli Cemiyetler

Cemiyetin AdıKuruluş TarihiKuruluş Amacı ve Faaliyetleri
Milli Kongre Cemiyeti29 Kasım 1918Millî Mücadele’nin haklılığını basın yoluyla dünya kamuoyuna duyurmayı amaçlayan cemiyet, silahlı direnişi yöntem olarak benimsememiştir.
İzmir Müdafaa-i hukuk Cemiyeti1 Aralık 1918İzmir’in işgalini önlemek, İzmir ve Batı Anadolu’nun Yunanlara verilmesine engel olmak amacıyla kurulmuştur.
Trakya Paşaeli Cemiyeti2 Aralık 1918Trakya bölgesinin Yunanlara verilmesini önlemeye çalışmıştır. Edirne ve Lüleburgaz kongrelerinin toplanmasında etkili olmuştur.
Doğu Anadolu Müdafaa-i hukuk Cemiyeti4 Aralık 1918Doğu Anadolu’nun Ermenilere verilmesine engel olmak amacıyla kurulmuştur. Cemiyet, Erzurum Kongresi’nin toplanmasında etkili olmuştur. Bölgeden Türk göçünü önlemeye çalışmıştır.
Kilikyalılar Cemiyeti21 Aralık 1918Çukurova Bölgesi’ndeki Fransız işgalini önlemek amacıyla kurulmuştur.
Trabzon Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti12 Şubat 1919Trabzon ve çevresinde Pontus Devleti kurmayı amaçlayan Rumlara karşı, bölgeyi savunmak amacıyla kurulmuştur.
Reddi İlhak Cemiyeti14 Mayıs 1919İzmir’in Yunanlara verilmesini ve buranın ilhakını önlemek amacıyla kurulmuştur.
Anadolu Kadınları Müdafa-i Vatan Cemiyeti5 Kasım 1919Sivas’ta kurulmuştur. Ülke geneline yayılmıştır. Amacı vatansever Türk kadınlarını harekete geçirerek Millî Mücadele’ye destek sağlamaktır.

Millî cemiyetlerin özellikleri

  • Bulundukları yöreleri savunmak amacıyla kurulmuşlardır.
  • Bağımsızlık ve Türk vatanseverliği duygusunun bir sonucu olarak ortaya çıkmış bölgesel nitelikli cemiyetlerdir.
  • Genellikle basın yayın yoluyla mücadele etmişlerdir.
  • Azınlık cemiyetlerinin zararlı faaliyetlerine ve işgalci güçlere karşı mücadele etmişlerdir.
  • Bir merkezden yönetilmemeleri etkili çalışma yapmalarını engellemiştir.
  • Sivas Kongresi’nde “Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti” adı altında birleştirilmişlerdir.

İlgili Konular