|
Atatürk, Cumhuriyet ve Türk Dili
HARF
DEVRİMİ
1 Kasım 1928'de Latin esasından
alınan harfler, (Türk dilinin özelliklerini belirten
işaretlere de yer vererek) "Türk harfleri"
adıyla 1353 Sayılı Kanunla kabul edilmiştir. Yazı dilinde
kullanılan Arap harflerinin yerine Türk harflerinin
alınmasını ifade eden Harf Devrimi yapılmıştır.
Arap harflerinin Türkler
tarafından kullanılması, İslamiyet'in kabulünden sonra
başlamış ancak bu harfler, Türk diline hiç bir zaman
uyamamıştır. Türkçe, Arap harfleri ile kolay yazılıp
okunamıyordu. Harf İnkîlabının hedefi, okuyup yazmayı
kolaylaştırmak ve yaymak, modern öğretim ve eğitimin
gerçekleşmesini sağlamaktı. Harf İnkılabının ilk adımı,
20 Mayıs 1928'de 1288 sayılı kanunla, Arap rakamlarının
kullanılmasına son verilerek, uluslararası rakamların
kabulü ile başlamıştı.
Atatürk, 9 Ağustos 1928
gecesi İstanbul'da Sarayburnu Parkı'nda düzenlenmiş
bir şenlik sırasında, Harf Devrimini halka duyurmuştur;
"Arkadaşlar, güzel dilimizi ifade etmek için yeni
Türk harflerini kabul ediyoruz. Arkadaşlar, bizim güzel
ahenkli, zengin lisanımız (dilimiz) yeni Türk harfleri
ile kendini gösterecektir. Asırlardan beri kafalarımızı
demir çerçeve içinde bulunduran, anlaşılmayan ve anlayamadığımız
işaretlerden kendimizi kurtarmak mecburiyetindeyiz.
Lisanımızı muhakkak anlamak istiyoruz. Bu yeni harflerle
behemehal pek çabuk bir zamanda mükemmel bir surette
anlaşacağız ki, Milletimizin yazısıyla kafasıyla bütün
medeniyet aleminin yanında olduğunu gösterecektir. Vatandaşlar,
yeni Türk harflerini çabuk öğreniniz. Bütün millete,
kadına, erkeğe, köylüye, çobana, hamala, sandalcıya
öğretiniz" demiştir. Harf Devrimi, büyük bir tarihi
olaydır. Çünkü, sosyal, kültürel ve siyasi alanda geniş
yankıları olmuştur.
1 Kasım 1928'de Latin alfabesine
dayalı yeni Türk Alfabesinin kabulünden sonra, 24 Kasım
1928'de yayımlanan Millet Mektepleri Talimatnamesi gereğince,
yurdun her köşesinde Millet Mektepleri açılmış, halka
yeni harflerle okuma yazma öğretilmiştir. Atatürk bu
çalışmalara "Millet Mektepleri Başöğretmeni"
sıfatıyla katılmıştır.
Kaynak:
|
