Atatürk, Cumhuriyet ve Türk Dili
ATATÜRK ve DİL EĞİTİMİ
ANKARA DİL VE TARİH
COĞRAFYA FAKÜLTESİ KURULMASI EMRİ
Afet İnan anlatıyor:
"1935 yılının karlı
bir kış gecesi (11 Mart 1935) Çankaya'da Atatürk'ün
sofrasından erken saatlerde kalkılmış, yandaki aynalı
salonda bir grup halinde konuşuluyordu. Maarif Vekili
Abidin Özmen'e Atatürk birden bire şu emri vermişti
: "Not defterinizi çıkartınız ve söyleceklerimi
lütfen yazınız." Bu yazılar, Ankara'da bir
"Tarih-Coğrafya Fakültesi"nin kurulması
için Maarif Vekâletince yapılacak hazırlıklara ait idi.
Bu konu epey zamandır Atatürk'ün muhitinde konuşuluyordu.
Fakat görülüyordu ki, Atatürk kararını bu gece vermiş
ve Maarif Vekili'ne bu notları yazdırmıştı. O gün, gündüz,
otomobil gezintisinde Tarih Kurumu çalışmalarından bahsederken,
bu hususî kurumdan gayrı, resmî bir müessesenin zarureti
üzerinde durmuş olduğunu hatırladığım için, o geceki
emir bana hiç âni bir karar gibi gelmemişti. Hattâ gündüz,
"Tarih ve Dil Kurumlarını, Akademi yapabilmek
için bir Fakülte mi kurmak, yoksa Avrupa ve Amerika'ya
talebe mi göndermek daha faydalı olacaktır?"
diye bir soru sorduğu zaman, Fakülte açmanın Ankara
Üniversitesi'nin kurulmasına önderlik edeceğini, fakat
talebelerin Garp memleketlerinde yetişmesinin de paralel
yürütülmesi fikrini müdafaa etmiştim. "Cumhuriyet
başkentinin her çeşit müesseseleri Ankara'da kurulmalı
idi." Atatürk bunu istiyordu. "Bu ise,
Tarih-Coğrafya tedrisatı ile başlamalı." dediği
zaman, ben bir Edebiyat Fakültesi'nin kurulmasından
bahsettim. Fakat Atatürk, Tarih ve Coğrafyanın, Fakülte
ismi olarak alınmasında dikkati çekme bakımından faydalı
telâkki ettiğini ve bu mevzuların bihassa önemini belirtmekte
işe yarayacağını kabul ediyordu.
Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya
Fakültesi'nin açılış töreninde - 9 Ocak 1936
(Afet İnan : Atatürk
Hakkında Hatıra ve Belgeler, 1959, s.219)
